Putzu eta igerileku naturalak
Udako hilabeteetan beroari aurre egiteko ohikoena hondartzetara joatea bada ere, jende pilaketak ez baditugu atsegin, Euskal Herrian badira uretan sartu eta freskatzeko putzu, ur-jauzi eta igerileku natural ugari. Ur garbi eta freskoaz gain, inguruko paisaiaz, haritz eta pago zaharren itzalez eta txorien kantuez gozatuko dugu bertan.
Fresnedoko igerileku naturalak Kanpezuko udalerrian daude, Ega ibaiaren ertzean, Izkiko Parke Naturalaren barruan. Parke hori babestutako gune bat da, landaredi hostotsua eta bertako animalia-espezieak dituena. Igerilekuez gain, eremuak piknik egiteko mahaiak, haurrentzako jolasguneak eta barbakoentzako guneak ditu, eta udan taberna edo kiosko zerbitzua egon ohi da. Uraren kalitateak eta ingurune lasaiak bainu naturala hartzeko toki oso estimatua bihurtzen dute.
Herrerietako ur-jauzia Urizaharra udalerriko gune natural esanguratsuenetako bat da, Araban. Ur-jauzi hori Herrerias ibaiaren bidean dago, eta Uraren Ibilbide ezagunaren parte da. Ibilbide turistiko horrek natura eta kultura balio handiko hainbat espazio zeharkatzen ditu inguru horretan. Ur-jauziak ez du bainatzeko eremu egokiturik, baina bertan sortzen diren putzuetan freskatu nahi dutenek maiz erabiltzen dute. Ingurune naturalak eta uraren kalitateak leku ezin hobea bihurtzen dute naturan murgilduta bainatu nahi dutenentzat.
Gorbeiako Parke Naturalaren bihotzean, Zaldibartxoko putzuak paisaia-balio handiko naturgunea dira. Igerileku txiki horiek Baias ibaiaren ibilguagatik sortzen dira, kareharrizko eremuak zeharkatzean, eta ur-putzu argiak sortzen dituzte, kolore berdexkagatik eta emariaren garbitasunagatik nabarmentzen direnak. Arabako Sarria herritik gertu daude putzuak, eta aukera naturala dira itsasertzetik urrun bainatu nahi dutenentzat. Azpiegiturarik eta zerbitzurik ez duten arren, Sarriako parketxetik oinez iristeko erraztasunak aukera ematen du inguruneaz modu erosoan gozatzeko.
Gaubeako udalerrian, Espejoko igerileku naturalak Omecillo ibaiko urez hornitzen den bainugune bat dira, bere kalitate eta garbitasunagatik ezagunak. Gune horrek aisialdirako eremu bat du, mahaiekin eta piknik guneekin hornituta. Aparkalekua eta bide egokituak ditu. Horri esker, adin desberdinetako bisitariak erraz irits daitezke bertara. Udako hilabeteetan, ez da bisitariez betetzen, iraunkortasuna eta ingurune naturalarekiko errespetua bilatzen duten irizpideen arabera kudeatzen baita.
Elantxobeko igerileku naturala herri arrantzale honetako portuan ezkutatutako txoko xarmagarria da. Kantauriko urek elikatuta, igerileku honek esperientzia paregabea eskaintzen du, non itsas giroa bainu seguru eta lasaigarri baten lasaitasunarekin elkartzen den. Inguruan duen begiratokiak ikuspegi panoramikoak eskaintzen ditu, herriaren edertasuna eta itsasoa ikusi ahal izateko.
Bizkaiko lurretan freskatzeko leku magikoenetako bat da. Urduñako udalerrian dago, Belandiako kontzejuan, hirurogeiko hamarkadaren amaieran abandonatutako harrizko errota baten ondoan. Urertzean eta errotaren hondakinen ondoan hazten diren zuhaitzen enbor eta adarrek inguratutako putzuak ipuin batetik ateratakoa dirudi. Bainuaz gain, inguruan txango labur bat egiteko hainbat bide eskaintzen ditu.
Bolintxuko ur-jauzia, Bilbotik zazpi kilometro baino gutxiagora dago. Haritzez, lizarrez eta hurritzez osatutako baso eder baten barruan dago ur-jauziari izena ematen dion Bolintxu ibaia. Ibai horretako urak, presa zahar batetik datorrenak, igerileku natural ezin hobea osatzen du bainu bat hartzeko, inguruan mendi-ibilaldi bat egin ondoren edo Pagasarri mendiaren gailurrera iritsi ondoren.
Oromiñoko ur-jauzi ezkutua Iurretan dago. Antzinako biztanleek Pozubaltz (putzu beltza) deitu zioten Oromiñoko ur-jauziko igerileku naturalari, euren hondoak amaierarik ez zuela zirudielako. Gaur egun, basoan murgilduta dagoen putzu honetako urak, Oiz menditik datozenak, garbiak eta gardenak dira, udako berotik ihes egiteko aproposak. Pozubaltz igerileku naturala oraindik leku ezezaguna da askorentzat. Hala ere, erraz irits daiteke, bai autoz, bai iratze artean oinez ibilbide txiki bat eginez.
Hainbat putzu eta ur-jauzi ezagutzeko beste toki bat Gorbeiako Parke Natural zoragarriaren barrualdea da. Parke hori Bizkaia eta Araba artean dago, eta EAEko parke natural handiena da. Pinu baso bat eta pagadi ikusgarri bat zeharkatu ondoren, Ugunako ur-jauzi zoragarrira iritsiko gara. Ur-jauzi horretako urak mendiko harrizko hormetatik behera jaisten dira, putzura iritsi arte. Belaustegiko ur-jauzia edo Altube edo Corraladas ibaien ur-jauziak ere bisita daitezke.
Chorreton izeneko ur-jauzia Karrantza haranean dago, Bizkaiko ipar-mendebaldean. Ur-jauzira iristeko, ibilbide bat egin behar da oinez eta, bertan, behi-korta zahar bat eta ermita bat igaro behar dira. Ondoren, ur-jauzia eta urtegia daude, menditik datozen ur hotzez hornituta. Toki honetan bertako hainbat txori ikus daitezke, hala nola karnabak, txontxoiak eta berderoiak, zuhaitz-adarretatik beren kantuekin gozatuko gaituztenak.
Portutik oso gertu, tamaina olinpikoko bi igerileku natural daude, mareei esker betetzen direnak. Marea igotzen denean, urak berritu egiten dira, eta jaisten denean, horma batek ura galtzea eragozten du. Paradisua da, beraz, igeriketa zaleentzat eta hondartzaz gain bainu on batez gozatzea gustatzen zaienentzat. Igerileku irekiak eta doakoak dira.
Andoaindik Leitzaran bailaran barna, hainbat bainu-leku aurkituko ditugu. Lehena, Olazar baserriaren ondoan dagoena, ezaguna da ur-presarengatik eta inguruan dituen mahai eta zelaiengatik. Kilometro bat aurrerago, Otitako parkean, Leitzaran Bisitarien Etxea eta Unanibiko zubi magikoa daude, Sorginzubi ere deitzen diotena. Beste bi kilometro aurrera egintez, Bertxingo putzuak aurkituko ditugu, Leitzarango Biotopo babestuan.
Oñatik badu udako beroetatik ihes egiteko hainbat hautabide. Herriko erdigunetik oinez (10-15 min) edo bidegorritik bizikletaz (10 min), Zañartu auzoan kokatzen den Usako ur putzura helduko gara. Ur-jauzi txiki baten ondoan, eta errekaren ur jarioan, bainu-toki ederrak daude bertaratzen direnentzat. Atsedenean egon nahi duenak, horretarako egokitutako zelai itzela dauka eskura. Uda eta bero garaietatik kanpo ere toki aproposa eta gomendagarria da, lasaitasun bila bazabiltza.
Urumeako putzuetako igerilekua Hernanin dago, Nafarroan jaiotzen den ibaiean. Jendetza handietatik ihes egin eta naturaz inguratzea nahi baduzu, leku perfektua da. Ur gardenetan bainatzeko aukera emateaz gain, piraguista askok urtegiaren parean dagoen ingurua aukeratzen dute kirola egiteko.
Araxes ibaiak, Betelutik igarotzean, ur-putzu txiki bat osatzen du jaiotzen den lekutik lau kilometrora. Bertan, amuarrainak eta uren kalitatearen beste adierazle batzuk aurkituko ditugu. Bainatzeko guneak egokitutako plataforma bat, ibaiaren ertzeko babes-hesi bat, uretara sartzeko eskailera bat eta txirristak ditu. Bertara iristeko, NA-1300 errepideko 23. kilometroan aparka daiteke autoa, edo herrian bertan utzi eta oinez jarraitu, herriko azken etxeetatik 200 bat metrotan ibaia jarraitzen duen bide batetik.
Urbasa-Andia mendilerrotik datorren Urederra ibaiak bi igerileku natural sortzen ditu Zudaire eta Artabia herrien ondoan. Zudairen, korrontea lasai doa korrontea atxikitzen duen presa hidroelektriko bati esker, eta Artabian, berriz, zubi erromaniko ederraren azpiko uraz gozatzeko aukera daukagu. Bi eremu horietan, gainera, arrantza egin daiteke, eta lorategiak, mahaiak, dutxak, itzala duten guneak, kiosko bat eta ibilgailuentzako aparkalekuak daude.
Pirinio aurreko Nagore herrixkatik gertu, Urrobi ibaia Itoizko urtegiarekin bat egin baino lehenxeago, bi hondartza aurkituko ditugu paisaia ikusgarriz inguratua. Angordoikoak, herritik hurbilen dagoena denez, herrian zehar paseatzeko aukera ere ematen du, eta Artzekoak, Nafarroako landa-erromaniko berezienetakoaren erakusgarri den Santa Maria elizaz gozatzeko aukera. Bi eremuak bisitarientzako oinarrizko zerbitzuez
hornituta daude.
Tuteratik gertu, Nafarroako igerileku natural guztien artean hegoaldekoena aurkituko dugu. Tenperatura epela eta ur gaziarekin, hezegune hau oso garrantzitsua da hegaztientzat eta bertan bizi diren beste espezie batzuentzat, baina bainatzeko aukera ere badago, baita kirola egitekoa ere horretarako prestatutako eremuetan. Bainua hartu ondoren, Tuterako hiri-ihesaldi batekin edo Bardeetako basamortuko ibilbide batekin konbinatu ditzakegu.
Lizarrako herriak ur gazien iturburua du, udal igerilekuen ondoan dago eta sarrera doakoa da. Tradizioak dioenez, gatz kontzentrazio handia duten ur termalak dira eta larruazala sendatzeko balio dute. Uraren tenperatura 17 gradutan egoten da urte osoan zehar, eta horrek bainatzeko aukera ezin hobea bihurtzen du edozein urte-sasoitan. Gorputza berrituta, Ega ibaiaren hiriburuko ondare historiko eta enogastronomiko ikusgarriaz gozatzeko aukera izango dugu.
Erronkari ibarra Pirinioetako haran nagusia da, eta Nafarroako ipar-ekialdeko mendialde horretan jaiotzen diren urek zintzur, putzu eta ibai-igerileku bereziak uzten dituzte. Lehenengoa Uztarrozen sortzen da. Uda bakoitzean, izen bereko ibaia mantsotu egiten dute zubitik igarotzean, igerileku natural bikaina eta freskagarria sortuz. Beheraxeago, Burgitik igarotzean, Ezka ibaiak, almadia historikoen presatik behera, bainurako gune atsegin bat sortzen du. Eta, azkenik, Nabaskozen, Zaraitzu ibaiaren ur mantsoek Benasako arroilatik igarotzean osatzen duten paraje zoragarriarekin topo egingo dugu.